Marcin Mortka – kolejność czytania książek autora

Jeśli chcesz zacząć przygodę z Marcinem Mortką, najlepiej sięgnąć najpierw po cykl Drużyna do zadań specjalnych lub po nordycką trylogię zaczynającą się od „Ostatniej sagi”. Każdy z głównych cykli autora ma swoją wewnętrzną, dość jasną kolejność i warto się jej trzymać, bo wątki, żarty i relacje między bohaterami rosną z tomu na tom. Poniżej znajdziesz uporządkowaną kolejność czytania serii, tak by nie zgubić żadnego smaczku i rozwijać znajomość uniwersów Mortki krok po kroku. Zapraszam do przewodnika po jego książkach – od mrocznej fantasy po ciepłe historie dla dzieci.

Od czego zacząć czytanie Marcina Mortki?

Rok 2003 – premiera „Ostatniej sagi” – to literacki start Marcina Mortki, ale wielu czytelników poznaje go dziś dopiero przez Drużynę do zadań specjalnych albo Tappiego. Autor jest przede wszystkim twórcą fantasy, ale w jego bibliografii znajdziesz też powieści historyczno-fantastyczne, dark fantasy, książki dla dzieci i młodzieży oraz przekłady. Wybór punktu startowego zależy od tego, co lubisz najbardziej: lekki humor, mroczniejsze klimaty czy rodzinne czytanie z dzieckiem.

Dla dorosłego czytelnika fantastyki naturalnym początkiem jest cykl Drużyna do zadań specjalnych, w którym pierwszą pełnoprawną częścią jest „Nie ma tego Złego”. Jeśli wolisz piratów, krucjaty lub wojenne alternatywne historie, możesz wystartować od „Karaibskiej krucjaty”, „Miecza i kwiatów” albo „Ragnaroku 1940”. Z kolei rodzice szukający lektury dla młodszych sięgną po Tappiego – w tym cyklu kolejność jest prostsza, a każdy tom jest samodzielną przygodą.

Dobry punkt startu z Mortką to taki cykl, który domyka główną opowieść w kilku tomach i nie wymaga znajomości innych serii – idealnie spełniają to Drużyna do zadań specjalnych, Tappi oraz Przygody Madsa Voortena.

Jak czytać cykl „Drużyna do zadań specjalnych”?

Ten cykl to wizytówka Mortki z ostatnich lat – humor, błoto, bagna, patelnia jako broń i grupa bohaterów, którzy z tomu na tom naprawdę dojrzewają. Seria ma kilka pozycji pośrednich (tom 0.5, 3.5, 5.1, 7.5), dlatego łatwo się w niej pogubić bez listy. Wydawcą wszystkich tomów pozostaje SQN – Sine Qua Non, a świat i bohaterowie są spójni od pierwszej do ósmej części zaplanowanej do roku 2026.

Drużyna do zadań specjalnych – kolejność fabularna

Kolejność czytania opiera się na oznaczeniach tomu (0.5, 1, 2 itd.), które pojawiają się w opisach wydań oraz na dacie publikacji. Jeśli chcesz przejść przez całą historię bez przeskoków, sięgnij po książki w następującym układzie:

1. Tom 0.5 – prequel wydany w 2022 roku (wprowadza do świata i bohaterów przed główną historią),
2. Tom 1 – „Nie ma tego Złego” (2021, fundament cyklu, pierwsze pełne zetknięcie z drużyną),
3. Tom 2 – kontynuacja z 2023 roku, rozwijająca główną linię fabularną,
4. Tom 3 – zasadniczy trzeci tom serii z 2022 roku,
5. Tom 3.5 – uzupełniająca opowieść z 2022, spinająca wątki między trzecim a kolejnymi tomami,
6. Tom 4 – część z 2023 roku, ważny etap rozwoju relacji w drużynie,
7. Tom 5 – kontynuacja z 2024 roku (dostępna także jako audiobook),
8. Tom 5.1 – dodatkowa pozycja z lipca 2024, rozwijająca wydarzenia wokół piątego tomu,
9. Tom 6 – powieść z października 2024, wchodząca wyraźnie w fazę „dojrzalszej” Drużyny,
10. Tom 7 – część z października 2025, której akcja wiedzie bezpośrednio w stronę finału,
11. Tom 7.5 – uzupełniający tom z grudnia 2025 roku,
12. Tom 8 – planowane zamknięcie obecnej odsłony cyklu (data premiery: kwiecień 2026).

Wewnątrz tego porządku mieści się też zbiór „Ostatnia wola i inne opowieści” (2026) oraz krótsze formy związane z drużyną – ich najlepiej szukać po lekturze podstawowych tomów, bo pełne zrozumienie nawiązań wymaga znajomości głównej historii. To właśnie w „Doli i Losie” z 2024 – jednym z najnowszych tomów serii – czytelnicy zauważają, jak bardzo dojrzeli zarówno bohaterowie, jak i styl autora.

„Nie ma tego Złego” i „Dola i Los” – gdzie je umieścić?

„Nie ma tego Złego” to punkt wyjścia dla cyklu – wydany w 2021 roku przez SQN – Sine Qua Non tom otwiera Drużynę do zadań specjalnych i nadaje ton całej serii. Warto go traktować jako tom 1 w czytaniu, nawet jeśli prequel z numerem 0.5 powstał później. Z kolei „Dola i Los” to późniejsza, dojrzała odsłona serii, należąca już do tej części cyklu, w której relacje w drużynie i wątki kobiece grają pierwsze skrzypce.

Największą satysfakcję daje więc czytanie tak, by zachować rozwój składu drużyny: od „Nie ma tego Złego”, przez kolejne tomy numerowane, aż po „Dolę i Los” i tom 8, zamykający aktualny etap tej historii. Wówczas rozmowy, kłótnie i żarty – choć wciąż lekkie – nabierają warstw, a drobne wzmianki z wcześniejszych części wracają w zaskakujący sposób.

Cykl „Drużyna do zadań specjalnych” jest projektowany jako rosnąca opowieść – żart, który w tomie 1 jest tylko komiczną sceną, w tomie 7.5 bywa komentarzem do długiej wspólnej historii bohaterów.

Jak czytać „Straceńców Madsa Voortena” i inne mroczniejsze cykle?

Jeśli odpowiada Ci dark fantasy, polityczne intrygi i militarne tło, warto sięgnąć po cykl o Madsie Voortenie. To jedna z najbardziej konsekwentnych serii Mortki w obszarze fantasy dla dorosłych, gdzie na pierwszy plan wysuwają się wojna, moralne szarości i ciężar decyzji dowódców. Seria „Straceńcy Madsa Voortena” jest ściśle powiązana z wcześniejszymi książkami o tym bohaterze.

Straceńcy Madsa Voortena – kolejność czytania

Żeby nie zgubić wątków, najlepiej potraktować przygody Madsa jako jeden długi cykl i czytać je w następującej kolejności:

1. „Martwe Jezioro” – pierwsza powieść o Madsie (2011),
2. „Druga Burza” – bezpośrednia kontynuacja (2012),
3. „Mroźny szlak. Straceńcy Madsa Voortena. Tom 1” – początek nowej serii (2022),
4. „Utracona godzina. Straceńcy Madsa Voortena. Tom 2” (2022),
5. „Widmowy Zagon. Straceńcy Madsa Voortena. Tom 3” (2022),
6. „Ostrza Burzy” – kolejny tom cyklu, rozwijający zaostrzone konflikty i wątki polityczne.

Ta kolejność pozwala śledzić rozwój Madsa od wcześniejszych, bardziej awanturniczych etapów po późniejsze, dużo cięższe decyzje dowódcze. Wersje audio – czytane między innymi przez Filipa Kosiora – budują spójne doświadczenie, dlatego możesz swobodnie przechodzić między książkami papierowymi i audiobookami, jeśli forma słuchana jest Ci bliższa.

Inne poważniejsze cykle Mortki

Po Madsie warto sięgnąć po kolejne cykle pisarza, w których świat jest bardziej brutalny, a stawka często rośnie do poziomu całych krain czy religii. Wśród nich wyróżniają się:

• trylogia nordycka („Ostatnia saga”, „Wojna runów”, „Świt po bitwie”) – średniowieczna Skandynawia w czasie wprowadzania chrześcijaństwa,
• „Ragnarok 1940” tom 1 i 2 – alternatywna historia Europy XX wieku, rozpięta między światem chrześcijańskim a pogańskim,
• „Miecz i kwiaty” tom 1–3 – powieść historyczno-fantastyczna umieszczona w realiach trzeciej krucjaty,
• cykl „Morza Wszeteczne” – „Morza Wszeteczne”, „Wyspy Plugawe”, „Zaułki St. Naarten” – piracka, brutalna i zarazem pełna przygody opowieść, w której powraca motyw wyrzutków.

Wszystkie te serie dobrze czytać „po kolei”, trzymając się numeracji tomów. Mortka dorzuca w nich sporo aluzji historycznych i kulturowych – jego filologiczne zaplecze i doświadczenie tłumacza, choćby przy przekładzie „HMS Surprise” Patricka O’Briana z 2002 roku, mocno procentuje w wiarygodności świata przedstawionego.

Jak czytać Tappiego i inne książki dla dzieci?

Marcin Mortka od około 2012 roku pisze intensywnie także dla najmłodszych. Cykl Tappi to obecnie jedenaście tomów oraz osobna seria „Tappi i przyjaciele”, a obok nich pojawiają się takie linie jak „Zagubieni”, „Pod Pękniętym Niebem”, „Opowieści ze Świetnika”, „Drużyna Oka” czy „Hania i kudłaty pies”. Tutaj kolejność ma znaczenie, ale większość książek jest napisana tak, by dziecko mogło sięgnąć po dowolny tom bez stresu, że „weszło w połowie”.

Tappi – wygodna kolejność do rodzinnego czytania

Cykl o wiking Tappim – ogromnym, dobrotliwym bohaterze z Szepczącego Lasu – powstał jako seria osobnych przygód. Dobrze jednak poukładać tomy w naturalnej kolejności, zaczynając od tego, który zdobył najwięcej czytelników:

1. „Przygody Tappiego z Szepczącego Lasu” – najbardziej znany tom, świetny start serii,
2. „Podróże Tappiego po Szumiących Morzach”,
3. „Wędrówki Tappiego po Mruczących Górach”,
4. „Tarapaty Tappiego w Magicznym Ogrodzie”,
5. „Wyprawa Tappiego na Ognistą Wyspę”,
6. „Ekspedycja Tappiego w Wielkie Nieznane”,
7. „Powrót Tappiego do Szepczącego Lasu”,
8. dodatkowe zbiory opowiadań, np. „O tym, jak na Szepczący Las padł czar”.

Równolegle funkcjonują „Tappi i przyjaciele” – krótsze, bardziej epizodyczne opowieści („Tappi i urodzinowe ciasto”, „Tappi i pierwszy śnieg”, „Tappi i tajemniczy gość”). Można je czytać niezależnie, ale jeśli zależy Ci na porządku, dobrze wprowadzić dziecko w świat najpierw tomami „Przygód…”, a dopiero później sięgać po kolejne cykle z tym samym bohaterem.

Inne serie dla dzieci i młodszej młodzieży

Dzieci, którym spodobał się styl Mortki w Tappim, mogą płynnie przejść do kolejnych serii – nieco „starszych” tematycznie, ale nadal bezpiecznych i pełnych przygód. Dotyczy to zwłaszcza takich tytułów jak:

• „Zagubieni” („Inwazja”, „Zwiad”, „Misja Ratunkowa”) – przygodowa trylogia z motywami science fiction,
• „Pod Pękniętym Niebem” („Dom…”, „Droga…”, „Wojna…”) – trzytomowa opowieść z wyraźnym rozwojem fabuły, którą warto czytać po kolei,
• „Przygody rycerza Valdemara” („Worek pełen duchów”, „Podskakujący zamek”) – lekkie, humorystyczne teksty dla młodszych,
• „Hania i kudłaty pies” – trzytomowa seria z 2023 roku, świetna dla dzieci w wieku wczesnoszkolnym.

Tu zasada jest prosta: najpierw pierwszy tom danej serii, później kontynuacje w kolejności numerów. Tomy są wyraźnie oznaczone, więc wystarczy sprawdzać oznaczenie „tom 1”, „tom 2” itd. Mortka dba o to, by historia rosła razem z czytelnikiem – im dalej w serię, tym bardziej złożone stają się problemy bohaterów.

Jak łączyć różne cykle Marcina Mortki?

Autor – rocznik 1976, absolwent skandynawistyki UAM w Poznaniu – ma w dorobku kilkanaście serii i sporo samodzielnych powieści. Pytanie o kolejność czytania bardzo często dotyczy więc nie tylko jednego cyklu, ale też przeplatania różnych linii fabularnych. Czy warto czytać wszystko jedną serię po drugiej, czy lepiej mieszać światy?

Dobrze jest ułożyć sobie czytanie warstwami: osobno Drużyna do zadań specjalnych, osobno Mads Voorten, osobno Tappi i cykle dziecięce. W ramach każdej serii trzymaj się porządku tomów, a między nimi możesz robić przerwy na inne tytuły. Takie przeplatanie – na przykład tom Drużyny, później książka z Mórz Wszetecznych – pokazuje, jak różne oblicza ma ta sama wyobraźnia autora.

W tle tych serii stoją także projekty około książkowe – jak Puzzle fantastyczne 2x500 elementów, inspirowane grafikami z cykli Mortki – które pokazują, jak mocno jego światy żyją także poza tekstem. Ten sam schemat widać w gadżetach z Drużyną czy plakatach z Mórz Wszetecznych: konkretne uniwersum staje się przestrzenią, do której wraca się wielokrotnie, już po zamknięciu ostatniego tomu.

Największą przyjemność z twórczości Marcina Mortki daje czytanie seriami – w porządku od pierwszego do ostatniego tomu – i dopiero potem sięganie po dodatki, opowiadania oraz gadżety związane z ulubionym światem.