Irena Małysa – kolejność książek i przewodnik po twórczości

Książki Ireny Małysy najlepiej czytać w kolejności: W cieniu Babiej Góry, Więcej niż jedno życie, Daleko od Babiej Góry, Demony Babiej Góry, Polowanie na Babiej Górze, a następnie osobno „Mosty na Wiśle” i cykl dla dzieci „Psia chatka”. Taki układ pozwala śledzić rozwój Baśki Zajdy, a jednocześnie wychwycić wszystkie nawiązania i wątki historyczne. Jeśli szukasz uporządkowanej listy tomów i krótkiego przewodnika po klimacie tych historii, w tym tekście znajdziesz wszystko w jednym miejscu.

Od czego zacząć czytanie Ireny Małysy?

Punkt startowy jest bardzo prosty – warto sięgnąć po literacki debiut autorki, czyli „W cieniu Babiej Góry” (2021). To pierwszy tom cyklu o Baśce Zajdzie, który wprowadza zarówno główną bohaterkę, jak i cały świat podbabiogórskich tajemnic. Małysa łączy tu kryminał, thriller i sensację z lokalnym folklorem, tworząc rozpoznawalny dziś styl. W tym tomie poznajesz traumę Baśki, jej odejście z policji w Krakowie i powrót do rodzinnej Zawoi – bez tej wiedzy dalsze części tracą sporo emocjonalnej mocy.

Drugi krok to „Więcej niż jedno życie” (2022). Autorka przenosi akcję do dziecięcego szpitala w Krakowie, gdzie Baśka angażuje się w zbiórkę pieniędzy na leczenie chorego chłopca i nagle wpada w sam środek sprawy śmierci lekarki. Tutaj najlepiej widać, jak Małysa zestawia prywatne dramaty z wątkiem śledczym – śmierć z pozoru wygląda na wypadek lub samobójstwo, ale każdy szczegół z pobytu w szpitalu zaczyna rodzić pytania. Czytając po kolei, widzisz, jak bohaterka dojrzewa i jak coraz mocniej wikła się w sprawy innych ludzi.

Trzecim naturalnym wyborem jest „Daleko od Babiej Góry” (2023). Baśka opuszcza rodzinne strony, ale jej wewnętrzne demony wcale nie zostają w Beskidach. W recenzjach często powtarza się opinia, że to tom, w którym najlepiej wypada równowaga między zagadką a rozbudowanym życiem osobistym bohaterki. Autorka unika taniej brutalności – napięcie buduje na śledztwie, relacjach i moralnych dylematach. Jeśli lubisz kryminał oparty bardziej na dochodzeniu niż na krwawych opisach, tu poczujesz się jak u siebie.

Seria Baśka Zajda – w jakiej kolejności czytać?

Cykl o Baśce Zajdzie to dziś jedna z najlepiej rozpoznawalnych polskich serii osadzonych w rejonie Babiej Góry. W 2026 roku obejmuje już 5 tomów, przy czym oficjalnie mówi się często o „trylogii”, bo trzy pierwsze części tworzą zamknięty łuk fabularny. Chronologiczna kolejność jest jedna i warto się jej trzymać, bo prywatne życie bohaterki i powracające postacie ubogacają śledztwa.

Kolejność tomów Baśki Zajdy

Żeby uporządkować lekturę, dobrze mieć przed oczami cały układ serii:

„W cieniu Babiej Góry” – początek wszystkiego

Pierwszy tom jest fundamentem całej serii. Baśka Zajda, była policjantka, wraca z Krakowa do Zawoi, by poskładać życie po zawodowym wypaleniu i osobistych rozczarowaniach. Szybko wplątuje się w sprawę śmierci przyjaciółki Izy – córki lokalnego polityka – która znika w czasie wieczoru panieńskiego na szlaku. Sprawa od początku jest medialna, a na dodatek Baśka natrafia na ślad dawnej katastrofy lotniczej z 1969 roku. Czy te wydarzenia w ogóle mogą się łączyć? Pytanie wisi nad całą książką i nadaje jej charakteru mrocznego, „górskiego” kryminału.

„Więcej niż jedno życie” – kryminał w szpitalu dziecięcym

W drugim tomie autorka przenosi akcję do Krakowa, ale emocjonalny rdzeń pozostaje ten sam. Baśka angażuje się w zbiórkę miliona złotych na leczenie małego Mateuszka w niemieckiej klinice, a podczas jej wizyty w szpitalu dochodzi do śmierci doktor Marty Kuc. Lekarka wypada z okna i ginie na miejscu – z początku wszystko wygląda na wypadek, lecz kolejne tropy sugerują udział osób trzecich. Nikt nie lubił nieustępliwej pediatry, a w rodzicach chorych dzieci buzują lęk i gniew. W tym tomie szczególnie mocno wybrzmiewa temat granic, które dorośli są gotowi przekroczyć, by ratować dziecko.

Seria o Baśce Zajdzie pokazuje, że najmocniejsze kryminały rodzą się tam, gdzie zagadka zderza się z codziennym lękiem o bliskich

„Daleko od Babiej Góry” – krok dalej od domu

Trzecia odsłona cyklu odsuwa Baśkę od znanych górskich krajobrazów, ale nie od kłopotów. Recenzenci często podkreślają, że to książka, w której najlepiej widać jej dojrzewanie – jako śledczej i jako kobiety. Z jednej strony prowadzi sprawę, z drugiej próbuje posklejać swoje relacje i na nowo określić, gdzie jest „dom”. Małysa trzyma się formuły kryminału opartego na śledztwie i zagadce, rezygnując z epatowania przemocą, co wielu czytelników odbiera jako największy atut.

„Demony Babiej Góry” – powrót dawnych lęków

Czwarty tom przenosi Baśkę nad morze, do sanatorium, gdzie przyjeżdża z matką. Zniknięcie właścicielki kempingu otwiera całą lawinę lokalnych konfliktów, romansów i tajemnic sięgających lat 60. XX wieku. W tle pojawia się też wątek koła łowieckiego – przez jednych odbierany jako mocna krytyka środowiska, przez innych jako przerysowanie. Autorce chodzi jednak o coś więcej: pokazanie, jak zamknięta społeczność reaguje, kiedy ktoś próbuje zmienić lokalny porządek sił. Tytułowe „demony” to nie tylko legendy regionu, ale też uprzedzenia, żal i poczucie krzywdy ciągnące się przez dekady.

„Polowanie na Babiej Górze” – najnowszy tom

„Polowanie na Babiej Górze” (2025) domyka aktualny kształt serii. Baśka wraca w rejony, od których wszystko się zaczęło, a Babia Góra staje się tu nie tylko tłem, ale jakby równorzędnym bohaterem. Topografia szlaków, zmienna pogoda, nagłe załamania widoczności – wszystko to wpływa na przebieg śledztwa. Czytelnicy, którzy znają już wcześniejsze tomy, dostrzegą dużo smaczków związanych z rozwojem bohaterki, jej relacjami i starymi lękami. Bez lektury poprzednich części te niuanse łatwo umykają.

Jakie inne książki napisała Irena Małysa?

Choć seria o Baśce Zajdzie jest najgłośniejsza, Irena Małysa ma w dorobku także samodzielny kryminał miejski oraz cykl dla dzieci. Wszystkie te pozycje łączy dbałość o tło społeczne i emocje bohaterów, nawet jeśli grupa odbiorców jest zupełnie inna.

„Mosty na Wiśle” – krakowski kryminał

„Mosty na Wiśle” (2024) to powieść, w której autorka opuszcza Babią Górę i przenosi się do Krakowa. Miasto – ze swoimi mostami, dzielnicami i pamięcią o okupacji – staje się osią konstrukcyjną intrygi. Fabuła splata zbrodnie z czasów II wojny światowej z niewyjaśnionymi wydarzeniami z lat 90., kiedy w Krakowie giną kolejni Niemcy. Nie ma tu Baśki Zajdy, pojawia się nowy bohater i nowe śledztwo, ale charakterystyczny styl Małysy – połączenie historii, emocji i zagadki – pozostaje.

Kraków w „Mostach na Wiśle” pełni tę samą funkcję co Babia Góra w serii o Baśce – narzuca klimat, tempo zdarzeń i ton opowieści

Seria „Psia chatka” – książki dla dzieci

W 2026 roku autorka wchodzi także w literaturę dziecięcą, tworząc cykl „Psia chatka”. Pierwszy tom, „Szczeniaki w potrzebie” (2026), a zaraz po nim „Trening czyni mistrza” (2026), to historie o bezdomnych psach, pracy domu tymczasowego i odpowiedzialności za zwierzęta. To naturalne przedłużenie jej codziennej działalności – Małysa naprawdę prowadzi dom tymczasowy dla psów, więc sceny z książek są mocno zakorzenione w realiach.

Jeśli w Twoim domu są młodzi czytelnicy, możesz ułożyć sobie osobną kolejność: najpierw „Psia chatka”, potem – już dla starszych – seria o Baśce Zajdzie. W obu przypadkach przewija się motyw troski o słabszych i wrażliwości na cudze cierpienie, choć oczywiście poziom napięcia i mroku jest zupełnie inny.

Jak czytać Małysę – kryminały, klimat i ulubione motywy?

Prosta lista tytułów to jedno, ale wiele osób pyta: co tak naprawdę wyróżnia te książki na tle innych polskich kryminałów? W 2026 roku, przy ogromie premier, to wcale nie jest banalne pytanie.

Beskidy i Babia Góra

Babia Góra i okolice Zawoi powracają jak refren – zwłaszcza w serii o Baśce Zajdzie. To nie jest tylko ładne tło turystyczne. Góra ma swoją historię, w tym prawdziwą katastrofę lotniczą z końca lat 60., liczne legendy, ostrzeżenia o kapryśnej pogodzie i zdradliwej mgle. Małysa wykorzystuje to bogactwo, tworząc atmosferę zagrożenia, która nie wymaga nachalnych scen przemocy. Czytelnik czuje, że wystarczy jedno złe wyjście w góry, jedna źle podjęta decyzja, by spokojna wycieczka zmieniła się w tragedię.

Silne emocje i wątki społeczne

Druga cecha, która szybko rzuca się w oczy, to nacisk na emocje. W „Więcej niż jedno życie” śledztwo toczy się na tle walki rodziców o życie dzieci, w „Demonach Babiej Góry” kluczową rolę odgrywają romanse, ciąże i społeczne oczekiwania wobec kobiet. W „Mostach na Wiśle” tłem są wojenne zbrodnie i pamięć o ofiarach. Autorka mocno stawia na motyw traumy – prywatnej i zbiorowej – pokazując, jak dawne rany wpływają na dzisiejsze decyzje.

Gdzie zacząć, jeśli nie lubisz serii?

Nie każdy czytelnik przepada za saga­mi, w których trzeba zapamiętać cały zestaw postaci i wydarzeń z poprzednich tomów. Jeśli należysz do tej grupy, możesz spróbować innego porządku lektury:

• najpierw samodzielny kryminał „Mosty na Wiśle”,
• potem pierwszy tom Baśki – „W cieniu Babiej Góry”,
• dalej tomy 2–5 serii w kolejności wydania,
• na końcu – jeśli masz młodszych domowników – cykl „Psia chatka”.

Taki układ pozwala sprawdzić, czy odpowiada Ci styl Małysy w wersji „miasto + historia”, zanim wejdziesz głębiej w dłuższy cykl górski. Wielu czytelników właśnie po „Mostach na Wiśle” dopiero wraca do Baśki Zajdy, odkrywając, że ta bohaterka daje im coś, czego brakowało w innych seriach – mieszankę uporu, kruchości i ciętego języka.

Irena Małysa – kim jest autorka tych kryminałów?

Za całym tym światem stoi jedna osoba – Irena Małysa, z wykształcenia pedagog specjalny, od lat związana z pomocą osobom w trudnej sytuacji. Prowadzi własną firmę i dom tymczasowy dla psów, a pisaniem zajęła się stosunkowo niedawno. „W cieniu Babiej Góry” z 2021 roku był debiutem, a jednocześnie wejściem od razu na listy bestsellerów. Kolejne tomy i nowe serie tylko ugruntowały jej pozycję.

Jej książki wydaje Wydawnictwo Mova, które mocno stawia na połączenie wątków historycznych, lokalności i kryminału. To widać zarówno w górskim cyklu, jak i w „Mostach na Wiśle”. Autorka jest też obecna w mediach społecznościowych – na Facebooku i Instagramie – gdzie pokazuje kulisy pracy, górskie szlaki oraz psią codzienność. Dla wielu czytelników to właśnie te „zwykłe” migawki z życia sprawiają, że bohaterowie i miejsca z jej powieści wydają się jeszcze bardziej realni.

Średnia ocena książek Ireny Małysy na portalach czytelniczych oscyluje wokół 8/10, a jej tytuły ma już za sobą ponad 11 tysięcy czytelników

Jeśli więc zastanawiasz się, czy warto wejść w ten świat, uporządkowana kolejność lektury i świadomość, jak różne historie stworzyła ta sama autorka, bardzo ułatwiają decyzję. Zacznij od jednego tomu – a Babia Góra i Kraków zrobią resztę.